Avrupa Merkez Bankası (ECB) tarafından yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, yapay zeka araçlarının benimsenmesi, ABD işgücü piyasasında işlerin yeniden dağılımına yol açıyor. Toplam istihdam üzerindeki etki henüz sınırlı kalsa da, analizler, yapay zeka tarafından ikame edilme riski yüksek olarak değerlendirilen mesleklerde iş büyümesinin belirgin şekilde yavaşladığını gösteriyor.
ECB Kıdemli Ekonomisti Isabella Moder ve Til Pommer, yapay zekanın istihdam büyümesi üzerindeki etkilerini inceledikleri çalışmada, küresel eğilimler için bir gösterge olması nedeniyle ABD'ye odaklandı. Araştırmacılar, ABD'nin en gelişmiş ve erken benimseyen firmalara ev sahipliği yaptığını ve nispeten esnek bir işgücü piyasasına sahip olduğunu, bu nedenle bu değişimlerin diğer büyük ekonomilerde tamamen görünür hale gelmeden önce gözlemlenmesi için ideal bir ortam sunduğunu belirtti.
Çalışmada, meslekleri yapay zeka tarafından ikame edilebilirlik riskine göre sınıflandırmak için bir endeks kullanıldı. Buna göre, ekonomistler ve grafik tasarımcılar gibi yapay zeka ikame riski yüksek olan rollerde istihdam, 2019 ile 2025 yılları arasında yüzde 4'ün üzerinde düştü. Buna karşılık, elektrikçiler ve lise öğretmenleri gibi riski düşük olarak sınıflandırılan mesleklerde aynı dönemde yüzde 13'lük bir artış yaşandı.
Bu ayrışma, işgücünün bileşimini de değiştirdi. Düşük riskli işlerin payı yüzde 23'ten yüzde 25'e yükselirken, yüksek riskli pozisyonların payı yüzde 35'ten yüzde 33'e geriledi. Araştırmacılar, sektöre özgü gelişmeler ve pandemi gibi dış şoklar kontrol altına alındığında bile, 2019-2025 yılları arasında yüksek ve düşük riskli meslekler arasındaki iş büyümesi farkının giderek açıldığını tespit etti. Yüksek ikame riski taşıyan işlerin büyümesi, düşük riskli işlere kıyasla yaklaşık 15 puan daha az oldu. Bu etkinin, ChatGPT'nin 2022 sonlarında piyasaya sürülmesinden bu yana belirgin şekilde hızlandığı kaydedildi.
İstihdamdaki bu değişimlere rağmen araştırmacılar, yapay zeka ikame riskinin henüz ücret artışlarında önemli bir fark yaratmadığını buldu. Mesleklere göre medyan saatlik ücret artışı analizi, 2019'dan bu yana yapay zeka ikame riskinin maaş artışları üzerinde kayda değer bir etkisi olmadığını gösterdi. Ancak yazarlar, teknoloji geliştikçe bunun değişebileceği uyarısında bulundu. Araştırmacılar, “İşgücü piyasası uyum sağlamaya devam ettikçe ve yapay zeka araçları daha üretken hale geldikçe, gelir etkileri daha belirgin hale gelebilir” ifadelerini kullandı.
Rapor, bulgularını teknolojik değişim üzerine daha geniş literatür bağlamında da değerlendirdi. Yapay zekanın toplam istihdam üzerindeki sonuçları henüz kesin olmasa da, analiz, 2019'dan bu yana ABD istihdam büyümesi üzerinde göreli bir etkisi olduğu sonucuna vardı. Çalışma, yapay zeka teknolojilerini benimseyen firmaların genellikle daha yüksek verimlilik kazanımları elde ettiğini ancak kısa vadede mutlaka işgücünü azaltmadığını gösteren Avrupa Birliği'ndeki son kanıtlarla da örtüşüyor. Bunun yerine, acil etkinin, otomasyonu zor roller lehine işgücünün yeniden yapılandırılması ve yüksek riskli mesleklerdeki genç çalışanların zorlanması olduğu belirtiliyor.
