AB Konseyi Pazartesi günü ilk beş Avrupa Ortak İlgi Savunma Projesi'ne onay verdi. Kıbrıs beş projenin dördünde yer alıyor. Projeler drone savunmasından doğu kanadı gözetimine kadar Avrupa'nın savunma kapasitesini artırmayı hedefliyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 2026 Birliğin Durumu konuşmasında “Avrupa 4. Maddesi” önerisini masaya koydu. Öneri, Rus hibrit savaşına karşı kolektif savunma ve hızlı kriz müdahalesi için bir Avrupa tetikleyicisi öngörüyor. Yazar, AB’nin üye ülkelerin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunacak somut bir plan oluşturması gerektiğini vurguluyor.
İngiltere Savunma Bakanlığı, RAF Akrotiri üssünün güçlü güvenlik önlemleriyle korunduğunu açıklarken, Kıbrıs hükümeti de İran'ın olası misilleme hedefleri arasında yer aldığına dair iddiaları kesin bir dille reddetti. Öte yandan İran rejimi, ABD ile yaşanabilecek yeni bir çatışmada Avrupa'nın da hedef alınabileceği uyarısında bulundu.
NATO'nun 7 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek zirvesi öncesinde, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltma planları gündemde. Uzmanlara göre bu durum, Türkiye'nin Avrupa savunmasındaki rolünü artırabilir ve Kıbrıs ile Yunanistan için stratejik zorluklar yaratabilir. Kıbrıs'ın NATO'ya katılımı ise mevcut koşullarda gerçekçi görülmüyor.
Dr Minas Lyristis, NATO zirvesi öncesi değerlendirmelerde bulundu. Kıbrıs'ın tam NATO üyeliğinin bugün için gerçekçi olmadığını ancak stratejik yakınlaşmanın mümkün olduğunu belirtti. Türkiye'nin jeopolitik konumunu kullanarak NATO içindeki elini güçlendirmeye çalıştığını ifade eden Lyristis, ABD-AB ilişkilerindeki krize de dikkat çekti.
NATO kaynaklarına göre, gelecek hafta Ankara'da yapılacak zirvede, ittifakın Avrupalı üyelerinin ABD'nin savunma planlarında bıraktığı boşlukların neredeyse tamamını doldurduğu açıklanacak. Ancak stratejik bombardıman uçakları konusunda hala bir eksiklik bulunuyor.
NATO, Rusya ile olası bir savaşta Letonya ve Estonya'ya hızlı kuvvet konuşlandırmayı kolaylaştıracak yeni bir yapılanmayla doğu kanadını güçlendirecek. Almanya ve Hollanda, Münster'deki Alman-Hollanda Kolordusu'nu bölgenin savunmasına atamak konusunda anlaştı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Polonya'ya yapılacak asker sevkiyatının ertelendiğini açıkladı. Vance, bunun Avrupa'dan asker çekilmesi anlamına gelmediğini vurguladı. ABD, Avrupa'nın ortak savunmada daha fazla sorumluluk almasını istiyor.
ABD'nin Almanya'dan 5.000 asker çekme kararı transatlantik ilişkilerde yeni bir gerilime yol açtı. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, Avrupa'nın kendi savunması için daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Polonya Başbakanı Tusk ise ittifakın dağılma sürecine karşı uyarıda bulundu.
Yunan Sanayiciler Federasyonu (SEV) başkanı Rania Aikaterinari, Avrupa'nın savaş, bürokrasi ve rekabet baskısıyla karşı karşıya olduğu dönemde Yunanistan ile Güney Kıbrıs'ın iş birliğini derinleştirmesi gerektiğini söyledi. Aikaterinari, Lefkoşa'daki İşverenler ve Sanayiciler Federasyonu (OEV) genel kurul toplantısında AB'nin düzenleyici yükü azaltması ve savunma kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Yunanistan'ın egemenliği tehdit edilirse Fransa'nın yanında olacağını tekrarladı. İki lider savunma, enerji ve teknoloji alanlarında Avrupa'nın bağımsızlığını güçlendirmeyi öncelik olarak belirledi. Ziyaret kapsamında Yunan-Fransız Stratejik Ortaklık Anlaşması'nın yenilenmesi bekleniyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Yunanistan'ın egemenliği tehdit edildiğinde Fransa'nın yanında olacağını tekrarlayarak Atina ziyaretinin tonunu belirledi. İki ülke savunma iş birliği anlaşmasını yenileyecek ve enerji, teknoloji ve rekabetçilik gibi alanlarda ortak adımlar atacak.
Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, Kıbrıs'ta gerçekleştirilen AB ve bölgesel liderler toplantısının AB ile ortakları arasında daha tutarlı ve sonuç odaklı bir diyaloğun başlangıcı olmasını umduğunu belirtti. Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ise Kıbrıs'ın zirveye ev sahipliği yapmasının önemli bir sembolizm taşıdığını vurguladı.
AB devlet ve hükümet başkanları, Kıbrıs'ta düzenlenen gayri resmi zirvede Avrupa savunma iş birliğinin güçlendirilmesi, enerji bağımsızlığının hızlandırılması ve Orta Doğu ile daha yakın ilişki kurulması çağrısında bulundu. Liderler ayrıca 2027 sonuna kadar tek pazarın tamamlanmasını hedefleyen 'Bir Avrupa, Bir Pazar' yol haritasını imzaladı.
Avrupa, ABD'nin NATO'daki varlığının azalabileceği senaryosuna hazırlanırken, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin de bu yeni güvenlik mimarisinde konumunu belirlemesi gerekiyor. NATO üyesi olmayan Kıbrıs, Doğu Akdeniz'deki stratejik konumu nedeniyle Avrupa'nın savunma dönüşümünden doğrudan etkilenecek.
Kıbrıs Üniversitesi akademisyeni Vasilis Kapis, bölgesel savaşın Kıbrıs'ın Doğu Akdeniz'deki stratejik önemini ve yapısal zayıflıklarını aynı anda ortaya çıkardığını belirtti. Kapis, Kıbrıs'ın insani yardım ve enerji planlaması için vazgeçilmez bir üs olduğunu ancak savunma bütçesinin çağın gereksinimlerini karşılamaktan uzak kaldığını vurguladı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD Başkanı Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamak için Avrupa müttefiklerinden günler içinde somut taahhütler beklediğini bildirdi. ABD'nin NATO'dan ayrılma tehditleri sürerken, İngiltere liderliğinde yaklaşık 40 ülke boğazın yeniden açılması için askeri ve diplomatik plan üzerinde çalışıyor.
Almanya Savunma Bakanlığı, yeni askerlik yasasına rağmen genç erkeklerin yurt dışına çıkışlarında önceden izin almalarına gerek olmadığını açıkladı. Bakanlık, gereksiz bürokrasiyi önlemek için bu hafta içinde genel bir muafiyet kararı yayımlayacağını duyurdu.