ABD ordusu, pazartesi günü doğu saatiyle 10.00'dan (TSİ 17.00) itibaren İran limanlarına giden ve gelen deniz trafiğini engelleyeceğini duyurdu. Bu hamle, günlük yaklaşık 2 milyon varil İran petrolünün dünya piyasalarından çekilmesi anlamına geliyor ve küresel arzı daha da daraltacak.
İslamabad'da hafta sonu gerçekleştirilen ABD-İran barış görüşmeleri anlaşmayla sonuçlanmadı. Bunun üzerine Başkan Donald Trump, ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'na giriş veya çıkış yapan tüm gemilere abluka uygulayacağını açıkladı.
ABD Merkez Komutanlığı daha sonra ablukanın yalnızca İran'a giden veya İran'dan gelen gemilere uygulanacağını belirtti. Körfez ve Umman Körfezi'ndeki tüm İran limanları kapsama alınırken, İran dışındaki limanlara gidiş-geliş yapan gemilerin serbest geçişine müdahale edilmeyeceği ifade edildi.
İran Devrim Muhafızları, Trump'a karşılık vererek boğaza yaklaşan askeri gemilerin ateşkes ihlali sayılacağını ve sert bir şekilde karşılık verileceğini uyardı.
ABD'nin eski deniz kuvvetleri komutanı emekli Amiral Gary Roughead, İran'ın Körfez'deki gemilere ateş açabileceği veya ABD kuvvetlerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerinin altyapısına saldırabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Petrol akışına etkisi: İran sevkiyatlarının engellenmesi, önemli bir petrol kaynağının dünya piyasalarından kopmasına yol açacak. İran, mart ayında günlük 1,84 milyon varil ham petrol ihraç etti. Nisan ayında ise şu ana kadar günlük 1,71 milyon varil sevkiyat gerçekleşti. Kpler verilerine göre 2025 yılı ortalaması günlük 1,68 milyon varildi.
Savaşın 28 Şubat'ta başlamasından önce İran'ın üretimi artırmış olması nedeniyle, gemilere yüklenen İran petrolü neredeyse rekor seviyelere ulaştı. Bu ayın başı itibarıyla 180 milyon varilden fazla İran petrolü denizde yüzer durumda bulunuyordu.
Diğer Körfez üreticilerinin petrol akışı: Savaşın başlangıcından bu yana İran ablukası nedeniyle ciddi şekilde kısıtlanan Hürmüz Boğazı trafiği, geçen hafta Washington ile Tahran arasında varılan iki haftalık ateşkes anlaşmasına rağmen neredeyse tamamen durmuş durumda.
Pazartesi günü petrol tankerleri boğazdan uzak duruyordu. Pazar günü Pakistan bayraklı iki tanker olan Shalamar ve Khairpur, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt'ten yük almak üzere Körfez'e girdi. Liberya bayraklı çok büyük ham petrol tankeri (VLCC) Mombasa B de pazar günü erken saatlerde boğazı geçerek Körfez'de balast operasyonuna başladı.
Malta bayraklı bir diğer VLCC olan Agios Fanourios I, Vietnam'a gönderilecek Irak ham petrolünü yüklemek üzere pazar günü boğazı geçmeye çalıştı ancak geri dönerek Umman Körfezi yakınlarında demirledi.
Cumartesi günü, tam yüklü üç süpertanker Hürmüz Boğazı'ndan geçti. Bu gemiler, ABD-İran ateşkes anlaşmasından bu yana Körfez'den çıkan ilk gemiler olarak değerlendirildi.
Kpler verilerine göre geçen salı itibarıyla Körfez içinde 172 milyon varil ham petrol ve rafine ürün taşıyan 187 dolu tanker bulunuyordu.
En çok etkilenen ithalatçılar: Savaştan önce İran petrol ihracatının büyük bölümü dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan Çin'e gönderiliyordu. Geçen ay ABD, Hindistan dahil diğer alıcıların İran petrolü ithal etmesine olanak tanıyan bir yaptırım muafiyeti açıkladı.
Gemi takip verilerine göre Hindistan, bu hafta yedi yıl aradan sonra İran'dan ilk ham petrol sevkiyatını alacak.
Savaştan önce küresel petrol ve doğal gaz ihracatının yaklaşık yüzde 20'si Hürmüz Boğazı üzerinden sevk ediliyordu. Bu kargonun büyük bölümü dünyanın en büyük ithalatçı bölgesi olan Asya'ya yönlendirilmekteydi.
