ABD ordusu, İran limanlarına giriş ve çıkış yapan deniz trafiğini engellemeye başladı. Bu hamle, günde yaklaşık 2 milyon varil İran petrolünün dünya piyasalarına ulaşmasını önleyerek küresel arzı daha da daraltıyor.
Ne Açıklandı?
ABD ile İran müzakerecileri arasında İslamabad'da hafta sonu yapılan barış görüşmeleri anlaşmasız sona erdi. Bunun ardından Başkan Donald Trump, ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'na giriş ve çıkış yapan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacağını duyurdu.
ABD Merkez Komutanlığı Pazartesi günü yaptığı açıklamada, abluka bölgesine izinsiz giren veya çıkan gemilerin durdurulacağını, yönlendirileceğini ve el konulacağını belirtti. Komutanlık, İran dışındaki limanlara gidip gelen gemilerin serbest seyrüsefer hakkına müdahale edilmeyeceğini de ekledi.
İran Devrim Muhafızları, Trump'a yanıt olarak boğaza yaklaşan askeri gemilerin ateşkes ihlali sayılacağını ve sert bir karşılık verileceğini açıkladı.
Petrol Akışına Etkisi Ne?
İran sevkiyatlarının engellenmesi, önemli bir petrol kaynağını dünya piyasalarından koparacak. Kpler verilerine göre İran, Mart ayında günde 1,84 milyon varil ham petrol ihraç etti. Nisan ayında ise şu ana kadar günlük ortalama 1,71 milyon varil sevkiyat gerçekleştirdi. 2025 yılı ortalaması ise günlük 1,68 milyon varildi.
Ancak 28 Şubat'ta başlayan savaş öncesinde İran üretimini artırmıştı. Bu nedenle gemilere yüklenmiş İran petrolü rekor seviyelere yaklaştı. Bu ayın başı itibarıyla 180 milyon varilden fazla petrol ya transit halinde ya da yüzen depolarda bulunuyordu. Bunun yaklaşık 100 milyon varili Malezya, Endonezya ve Çin açıklarındaki sularda bekliyordu.
Diğer Körfez Üreticilerinin Petrol Akışı
Savaşın başlangıcından bu yana İran ablukası nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği büyük ölçüde durmuştu. Washington ile Tahran'ın 7 Nisan'da açıkladığı iki haftalık ateşkes anlaşmasına rağmen trafik büyük ölçüde durgun kalmaya devam etti.
Salı günü, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Hamriyah'tan metanol yükleyen bir Çin tankeri boğazdan geçti. Bu geçiş, ABD ablukasının başlamasından bu yana bir tankerin ilk transitiydi. İki gemi daha aynı gün boğazı geçti.
Pazar günü, abluka başlamadan önce Pakistan bayraklı iki tanker — Shalamar ve Khairpur — Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt'ten yük almak üzere Körfez'e girdi. Liberya bayraklı dev ham petrol tankeri Mombasa B de Pazar günü boğazı geçerek Körfez'de balast seyrine başladı.
Malta bayraklı dev tanker Agios Fanourios I ise Pazar günü Vietnam'a gidecek Irak ham petrolü yüklemek üzere boğazdan geçmeye çalıştı ancak geri dönerek Umman Körfezi yakınlarında demirledi.
Kpler verilerine göre 7 Nisan itibarıyla 187 yüklü tanker, toplam 172 milyon varil ham petrol ve rafine ürünle Körfez içinde bulunuyordu.
En Çok Hangi İthalatçılar Etkileniyor?
Savaş öncesinde İran petrol ihracatının büyük bölümü, dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan Çin'e gidiyordu. Geçen ay ABD, Hindistan dahil diğer alıcıların İran petrolü ithal etmesini sağlayan bir yaptırım muafiyeti açıkladı.
LSEG ve Kpler gemi takip verilerine göre Hindistan, bu hafta yedi yıl aradan sonra İran'dan ilk ham petrol sevkiyatını alacaktı.
Savaş öncesinde küresel petrol ve doğal gaz ihracatının yaklaşık yüzde 20'si Hürmüz Boğazı üzerinden sevk ediliyordu. Kargaların büyük çoğunluğu, dünyanın en büyük ithalatçı bölgesi olan Asya'ya yöneliyordu.
