İdare Mahkemesi, artık yürürlükte olmayan altın pasaport programı kapsamında Kıbrıs vatandaşlığı alan Hintli iş insanı Anubhav Aggarwal'ın vatandaşlığının iptal edilmesi kararını bozdu. Mahkeme, süreçte ciddi hatalar bulunduğunu ve yetkililerin pasaportun iptali durumunda Aggarwal'ın vatansız kalıp kalmayacağını yeterince incelemediğini belirledi.
Yargıç Ariadne Zervou, Aggarwal'ın yetersiz soruşturma, gerekçe eksikliği, hata ve orantılılık ilkesinin ihlali konularındaki şikâyetlerinin haklı olduğuna hükmetti. Aggarwal'ı Andreas S. Angelides LLC'den avukat Simos Angelides temsil etti.
Bu karar, vatandaşlığın iptaline ilişkin idari işlemin hükümsüz sayılması anlamına geliyor.
Mahkemenin tespitleri
Yargıç Zervou, iptal sürecinde birçok ciddi kusur tespit etti.
Aggarwal'ın dosyasını inceleyen Soruşturma Komitesi, vatandaşlığın iptalini hiçbir zaman önermedi; yalnızca iptal olasılığının incelenmesini tavsiye etti. Buna rağmen Bakanlar Kurulu, ek bir soruşturma yürütmeden ve yalnızca Vatandaşlık İptali Bağımsız Komitesi'nin görüşüyle yetinerek iptal kararı verdi.
Mahkeme, Aggarwal'ın Bağımsız Komite önünde dinlenme hakkının yalnızca şeklen tanındığını belirledi. Komite, avukatlarının çok sayfalık mektubunda sunduğu ayrıntılı savunmaları — özellikle kendisine yöneltilen iddialardaki fiili rolü ve vatandaşlık başvurusu sırasında gizlendiği iddia edilen kanıtlarla ilgili açıklamaları — inceleyip değerlendirmedi.
Yargıç, Aggarwal'ın vatandaşlık başvurusu sırasında Hint polisi tarafından arandığını ve cezai kovuşturmaya karıştığını gizlediğine dair komitenin vardığı sonuçların hatalı göründüğünü tespit etti. Avukatlarının mektubundaki ayrıntılı açıklamalara göre, söz konusu tarihte Aggarwal aleyhine ceza mahkemesinde açılmış herhangi bir dava bulunmuyordu. Vatandaşlık iptali gibi ağır bir tedbirin tek gerekçesi olan bu husus, yeterince araştırılmadı.
Mahkemenin tespit ettiği en ciddi kusur ise vatansızlık meselesinin iptal kararı öncesinde hiçbir düzeyde incelenmemiş, değerlendirilmemiş, hatta gündeme bile alınmamış olmasıydı. Aggarwal, Kıbrıs pasaportunu aldığında Hint yasalarına göre Hindistan vatandaşlığını kaybetmişti. Dolayısıyla Kıbrıs vatandaşlığının iptali onu vatansız bırakacaktı. Aggarwal bu konuyu avukatlarının 22 Aralık 2021 tarihli mektubunda uluslararası anlaşmalara, kılavuzlara ve AB Adalet Divanı içtihatlarına geniş atıflarla açıkça ve ayrıntılı biçimde dile getirmişti.
İdare Mahkemesi, yetkisinin itiraz edilen işlemin hukuka uygunluğunu denetlemekle sınırlı olduğunu ve olayların esastan değerlendirmesini yapmadığını vurguladı. Bu nedenle, vatansızlıktan kaynaklanan orantılılık ilkesi ihlali iddiası da dahil olmak üzere Aggarwal'ın taleplerini, davanın tüm koşulları ile Kıbrıs'ın uluslararası ve Avrupa hukuku kapsamındaki yükümlülükleri ışığında inceleyip karara bağlamak yetkililerin sorumluluğundadır.
Arka plan
Nikolatos komitesinin raporu, Aggarwal hakkında şu tespitte bulunmuştu: "ARK Imports Private Limited şirketiyle bağlantısını ve spot borsaları skandalıyla ilişkili NSEL dolandırıcılığı kapsamında Hint yetkilileri tarafından soruşturulduğu gerçeğini açıklamadı; tutuklanmaktan kaçtı. Bu nedenle yatırımcının faaliyetleri hakkında yanlış ve/veya yanıltıcı bilgi sunmuş olduğu görülmektedir."
Kıbrıs'ın altın pasaport programı 13 yıl boyunca yürürlükte kaldı ve 2007 ile 2020 arasında 6.779 kişiye vatandaşlık verildi; bunların yarısından fazlası yatırımcıların aile bireyleriydi. Program, Al Jazeera'nın gizli kamera soruşturmasının ardından Kasım 2020'de kaldırıldı. Soruşturmada dönemin Meclis Başkanı Demetris Syllouris ve milletvekili Christakis Giovani dahil üst düzey politikacıların, sahte bir hükümlü kara para aklayıcısına Kıbrıs pasaportu almak için yardım etmeye istekli oldukları ortaya çıktı. Her ikisi de yayının ardından birkaç gün içinde istifa etti.
Hükümet, eski Yüksek Mahkeme yargıcı Myron Nikolatos başkanlığında bağımsız bir soruşturma başlattı. Haziran 2021'de teslim edilen 780 sayfalık rapor, program kapsamında verilen vatandaşlıkların yüzde 53'ünün hukuka aykırı şekilde verildiğini tespit etti. Rapor, pasaportların gözden geçirilmesi ve iptal edilmesi sürecini başlattı. 2021'den bu yana Bakanlar Kurulu, 88 yatırımcı ve 218 aile bireyini kapsayan 306 pasaportun iptalini onayladı.
Skandaldan kaynaklanan cezai davalar devam ediyor. Eski Ulaştırma Bakanı Marios Demetriades, yedi kişi ve iki şirket yolsuzluk, rüşvet, dolandırıcılık amaçlı komplo ve kara para aklama dahil 59 suçlamayla yargılanıyor. Tüm sanıklar suçsuz olduklarını beyan etti.
