Yaklaşık üç aylık aksamanın ardından az sayıda petrol ve LNG tankeri, Hürmüz Boğazı üzerinden Körfez'i terk etmeye başladı. Bu durum Asyalı alıcılara sınırlı bir rahatlama sağlıyor; ancak kritik enerji rotasındaki trafik hâlâ normalin çok altında seyrediyor.
Asharq Al Awsat'ın denizcilik verilerine dayanarak aktardığına göre, bu hafta başında iki sıvılaştırılmış doğal gaz tankeri boğazdan çıkarak Pakistan ve Çin'e doğru yola çıktı. Ayrıca Çin'e Irak ham petrolü taşıyan dev bir tanker, yaklaşık üç ay mahsur kaldıktan sonra cumartesi günü Körfez'i terk etti.
Yaşanan aksaklık, 28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşının ardından ortaya çıktı ve dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki hareketi ciddi şekilde kısıtladı. Normal koşullarda küresel petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte biri bu su yolundan geçiyor. Bu nedenle yavaşlama; enerji piyasaları, gemi sahipleri ve mürettebatlar için büyük bir endişe kaynağı oluşturuyor.
Bu gemiler, İran'ın belirlediği rota üzerinden bu ay Körfez'i terk eden az sayıdaki tankerlerden bazılarını oluşturuyor. Reuters'ın aktardığına göre geçen hafta üç Çok Büyük Ham Petrol Taşıyıcısı (VLCC), yaklaşık altı milyon varil ham petrol ile Çin ve Güney Kore'ye doğru yol aldı.
Son hareketlerden biri, pazartesi günü Hürmüz Boğazı'nı geçen ve salı günü yükünü Pakistan'da boşaltması beklenen Fuwairit adlı LNG tankeriydi. LSEG ve Kpler verilerinden alıntı yapan Asharq Al Awsat'a göre Bahama bayraklı gemi, LNG yükünü 28 Mart civarında Katar'ın Ras Laffan limanından almıştı.
Aynı şekilde cumartesi günü boğazı terk eden VLCC Eagle Verona'nın, 12 Haziran'da Çin'in doğusundaki Ningbo limanına ulaşması bekleniyor. Singapur bayraklı ve Sinopec'in ticaret kolu Unipec tarafından kiralanan gemi, 26 Şubat civarında yaklaşık iki milyon varil Basra ham petrolü yüklemişti.
Reuters perşembe günü ayrıca petrol ve LNG taşıyan üç büyük tankerin transponderları kapalı şekilde Hürmüz'den çıktığını bildirdi. Bu durum, su yolundaki hareketlerin hâlâ ciddi güvenlik hassasiyeti taşıdığını ortaya koyuyor. Söz konusu gemiler arasında iki ham petrol tankeri ve bir LNG taşıyıcısı bulunuyordu; hepsi Asya rotalarına yönelmişti. Denizcilik verileri, bazı gemilerin haftalarca izlenememesinin ardından ancak şimdi takip sistemlerinde yeniden göründüğünü gösteriyor.
Ancak son çıkışlar, normal koşullara dönüş anlamına gelmiyor. Savaştan önce boğazdan günde ortalama 125 ila 140 gemi geçiyordu. Reuters'ın bu hafta verdiği bilgilere göre günlük trafik hâlâ çok düşük seyrediyor ve son hareketlerde küçük bir artışa rağmen günde yalnızca 11 geçiş kaydedildi. Reuters'ın 27 Mayıs tarihli haberinde, COSCO işletmesindeki bir ürün tankerinin boğazı geçmesine rağmen petrol tankeri trafiğinin önemli ölçüde sınırlı kaldığı belirtildi.
İnsani boyuttaki tablo ise giderek ağırlaşıyor. Yüzlerce geminin güvenlik riskleri, sigorta kısıtlamaları ve güvenli geçiş düzenlemelerine ilişkin belirsizlik nedeniyle bölgeden ayrılamadığı bildiriliyor. Bu gemilerde yaklaşık 20.000 denizci Körfez'de mahsur durumda.
Asyalı enerji alıcıları için son ayrılışlar, kargoların belirli koşullar altında hâlâ taşınabildiğine dair bir güvence sunuyor. Pakistan, İran onaylı düzenlemeler aracılığıyla şimdiye kadar sınırlı sayıda Katar LNG kargosu aldı. Çin ise kontrollü rotalar üzerinden seçili ham petrol ve LNG sevkiyatlarını almaya devam ediyor.
Yine de genel tablo kırılgan olmayı sürdürüyor. Reuters'ın aktardığına göre tanker komisyoncusu Gibson, savaş öncesi koşulların tam olarak yeniden sağlanmasının iyileştirilmiş güvenliğe, mayın temizliğine ve güncellenmiş sigorta düzenlemelerine bağlı olduğunu belirtti. Bu sağlanana kadar Hürmüz üzerinden yapılacak hareketlerin seçici, düzensiz ve yakından izlenir nitelikte kalması bekleniyor.
Denizcilik sektörü açısından son geçişler, boğazın tamamen kapalı olmadığını gösteriyor. Ancak aynı zamanda piyasanın normal koşullardan ne kadar uzak olduğunu da ortaya koyuyor. Enerji kargoları gemi gemi taşınıyor, mürettebatlar Körfez'de mahsur kalmaya devam ediyor; sigortacılar, kiracılar ve gemi sahipleri ise bölgenin güvenli şekilde yeniden açılabileceğine dair daha net işaretler bekliyor.
