Et, kıyılarını yalayan deniz kadar Kıbrıs'ın ayrılmaz bir parçasıdır. Et, Kıbrıs kültürüne o kadar derinden işlemiştir ki adada ona özel günler bile vardır; Tsiknopempti (Et Perşembesi) bunlardan biridir.
Ancak hızla artan et fiyatları ve şap hastalığı (FMD) salgını nedeniyle et satın almak artık yalnızca bütçe meselesi değil, aynı zamanda bir güven sorunu haline geldi. Üstelik Paskalya da kapıda.
Tüketici Derneği Başkanı Marios Drousiotis, Cyprus Mail'e yaptığı açıklamada, Kıbrıs'ta son aylarda et fiyatlarının belirgin bir artış eğilimine girdiğini, en keskin artışların kuzu, keçi ve sığır etinde yaşandığını söyledi.
Drousiotis, fiyat artışlarının zaman zaman yüzde 28'e ulaştığını belirtti. Ancak şu ana kadar şap hastalığının Kıbrıs'taki et piyasasının işleyişini doğrudan etkilediğine dair bir gösterge bulunmadığını ekledi.
"Bununla birlikte, karantina önlemleri, hayvan itlafları ve üretim maliyetlerindeki artışın yerli sektörü etkileyeceği kesin görünüyor" diye konuştu.
Kıbrıslılar Yılda 93 Kilo Et Tüketiyor
Artan fiyatlar, yılda ortalama 93,3 kilogram et tüketen Kıbrıslı tüketicilerde pek de memnuniyet yaratmayacak.
İstatistik kurumu Cystat verilerine göre bu miktarın 41,1 kilosu domuz eti, 37,1 kilosu kümes hayvanı, 9,3 kilosu sığır eti ve 6,2 kilosu koyun ile keçi etinden oluşuyor.
Yerel et üretiminde de benzer bir dağılım söz konusu: Üretimin yüzde 48'ini yaklaşık 35,3 tonla domuz eti, yüzde 38'ini 28,1 tonla kümes hayvanı, yüzde 7'sini 5,1 tonla sığır eti ve yüzde 6'sını 4,7 tonla koyun ve keçi eti oluşturuyor.
Et tüketimi özellikle Tsiknopempti'de zirveye çıkıyor. O gün günlük et tüketimi iki katına çıkıyor çünkü Kıbrıslılar geleneksel olarak aile ve arkadaşlarıyla birlikte mangal yapmak için dışarı çıkıyor.
Kasaplar Birliği Başkanı Costas Livadiotis, "İnsanlar artık daha erken gelip etlerini, özellikle souvla için kuzularını satın alıyor" dedi.
Livadiotis, müşterilerin daha erken gelmesinin arz endişesinden kaynaklanabileceğini belirterek fiyat artışlarını doğruladı. Şap hastalığının hayvan ithalatında değişikliklere yol açtığını da söyledi.
"Eskiden Midilli'den ithalat yapıyorduk ama artık onlar da aynı sorunla karşı karşıya. Yunanistan'ın geri kalanında ise çiçek hastalığıyla mücadele ediliyor ve şimdiden 500.000 koyun itlaf edildi" diye ekledi.
Livadiotis, fiyatlarda önemli bir artış beklemediğini ve arzın yeterli olduğunu vurgulayarak "Yeterince etimiz var" dedi.
Peki Ya Et Çok Pahalıysa?
Arz sorunu olmasa da karşılanabilirlik sorunu devam ediyor.
Drousiotis, "Paskalya döneminde en çok tüketilen et türü açık ara kuzudur. Ancak bu yıl kuzu eti fiyatının kilo başına 1-2 euro artması bekleniyor. Bu artış özellikle Kutsal Hafta'da daha belirgin hissedilecek" dedi.
Et fiyatlarındaki dramatik artışla birlikte tüketiciler eskisi kadar et almakta zorlanabilir.
"Artışın nedeni şap hastalığı salgını sonucunda yapılan hayvan itlaflarıdır" diye ekledi.
Louvi (börülce) proteince ve lifçe zengindir
Peki Alternatifler Ne?
Paskalya sofrasından eti tamamen çıkarmayı fazla radikal bulanlar için başka seçenekler de var — üstelik bu seçenekler bütçe, sağlık ve çevre açısından önemli avantajlar sunuyor.
Kıbrıs mutfağı yalnızca yemista veya dolmadakia gibi etli yemeklerden ibaret değildir. Aslında vejetaryen, hatta vegan olan birçok geleneksel Kıbrıs yemeği bulunuyor.
Bunların başında her türlü baklagil, yani ospria geliyor: fasulye, bezelye ve her çeşit mercimek. Bu yemekler arasında louvi (börülce) en öne çıkanı.
Baklagiller protein ve lif açısından zengindir ve düşük glisemik indekse sahiptir; bu da kan şekerini dengede tutmaya yardımcı olur.
Ayrıca baklagiller etten çok daha uygun fiyatlıdır ve karbon ayak izi önemli ölçüde düşüktür. 250 gram baklanın karbon ayak izi 213 gram CO₂ eşdeğeriyken, bir domuz sosisinin karbon ayak izi 1.657 gram CO₂ eşdeğeridir — bu son derece yüksek bir değerdir.
Daha "doyurucu" alternatifler arasında fava, melintzanosalata (patlıcan salatası), fasulada (fasulye çorbası), karamelize soğanlı fajes, pirinçli ve çiçekli koupepia gibi yemekler yer alıyor.
Bunların hepsi doyurucu, geleneksel Kıbrıs yemekleridir ve ana yemek olarak servis edilebilir. Et tüketimini azaltmak ya da vejetaryen bir Paskalya kutlamak isteyenler için mükemmel bir alternatif sunar.
Melintzanosalata (patlıcan salatası)
'Tüketiciler Kıbrıs Etini Endişe Duymadan Satın Alabilir'
Paskalya'da ya da herhangi bir zamanda et tüketimini azaltmak keşfedilmeye değer bir seçenek olsa da, Kıbrıs etinin güvenle satın alınabileceği vurgulanmalıdır.
Drousiotis, "Tüketiciler Kıbrıs etini kalitesi konusunda hiçbir endişe duymadan satın alabilir. Şap hastalığı insanlara bulaşmaz ve uygulanan kontrol önlemleri piyasaya ulaşan etin tüketim için tamamen güvenli olmasını sağlar" dedi.
Etin nereden satın alındığının kalitesini etkilemediğini belirten Drousiotis, kasap, süpermarket veya açık pazar fark etmeksizin tüm satış noktalarının eşit derecede güvenli olduğunu söyledi.
"Hepsi aynı sağlık denetimlerine tabidir ve güvenli ürünler sunar" diye altını çizdi.
Tek fark fiyatlarda olabilir. "Fiyat açısından süpermarketler, büyük alım hacimleri ve farklı fiyatlandırma politikaları nedeniyle mahalle kasaplarına göre genellikle daha düşük fiyatlar sunar" dedi.
Paskalya, hem mali hem de çevresel nedenlerle et tüketimini azaltmayı düşünmek için ideal bir zaman. Bunun nedeni Kıbrıs etinin güvensiz olması değil, et üretiminin hayvan yaşamına son vermeyi gerektirmesi — bu da Paskalya'nın ruhuna bir bakıma aykırı düşen bir pratik.
Sonuçta Kıbrıs mutfağı, yalnızca garnitür olarak kenara itilmeyecek kadar zengin alternatiflere sahiptir.
