Dört astronot Çarşamba günü NASA'nın Artemis II görevi kapsamında Florida'dan fırlatıldı. ABD'nin yarım yüzyıldan fazla bir süre sonra insanları Ay yüzeyine geri gönderme planının en cesur adımı olan bu yüksek riskli Ay çevresi uçuşu, Çin ile süren uzay yarışında belirleyici bir hamle olarak değerlendiriliyor.
NASA'nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi, tepesindeki Orion mürettebat kapsülüyle birlikte Kennedy Uzay Merkezi'nde gün batımından hemen önce ateşlendi. Üç ABD'li ve bir Kanadalı astronottan oluşan ilk mürettebatını taşıyan 32 katlı uzay aracı, berrak gökyüzüne kalın beyaz bir buhar sütunu bırakarak yükseldi.
NASA Başkanı Jared Isaacman, fırlatmanın sonraki görevler için bir açılış perdesi olduğunu söyledi. Isaacman, bu görevlerin "Ay yüzeyinde kalıcı bir varlık oluşturma" hedefini destekleyecek bir Ay üssü inşasını da kapsayacağını belirtti.
Görev planlandığı şekilde ilerlerse NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen'dan oluşan mürettebat, yaklaşık 10 günlük seferleri boyunca Ay'ın çevresinde uçup geri dönecek. Ekip bu sürede uzay aracını test ederken, insanların bugüne kadar ulaştığı en uzak noktaya gidecek.
Bu görev, NASA'nın Soğuk Savaş dönemindeki Apollo projesinin devamı niteliğindeki Artemis programının ilk insanlı test uçuşu. Aynı zamanda 53 yıl aradan sonra astronotları Dünya yörüngesinin dışına, Ay çevresine gönderen dünyadaki ilk görev olma özelliğini taşıyor.
Görev, NASA'nın bu on yılın sonlarında insanları Ay yüzeyine indirme planı için kritik bir prova niteliğinde. Ay çevresinde bir insanlı görev daha yapıldıktan sonra iniş gerçekleştirilecek. NASA, Artemis IV ile astronotların Ay'ın Güney Kutbu'na ilk kez inmesini 2028 yılı için hedefliyor. ABD bu hamleyle, Çin'in 2030 gibi erken bir tarihte aynı bölgeye planlanan insanlı görevini geçmeyi amaçlıyor.
Astronotların Ay'da son yürüyüşü, şimdiye kadar yalnızca ABD'nin başardığı bu başarı, 1972'deki son Apollo görevinde gerçekleşmişti.
'TÜM İNSANLIK İÇİN'
Yaklaşık üç yıllık eğitimin ardından bu mürettebat, Artemis programında uçan ilk ekip oldu. 2017'de kurulan milyarlarca dolarlık bu program, önümüzdeki on yılda ve sonrasında Ay'da uzun vadeli bir ABD varlığı oluşturmayı ve bunu Mars'a yapılacak görevler için bir sıçrama tahtası olarak kullanmayı hedefliyor.
Kanadalı astronot Hansen, fırlatmadan dakikalar önce damla şeklindeki Orion kapsülünün içinden Houston'daki görev kontrolüne şöyle seslendi: "Ben Jeremy, tüm insanlık için gidiyoruz."
Fırlatma direktörü Charlie Blackwell-Thompson şunları söyledi: "Reid, Victor, Christina ve Jeremy, bu tarihi görevde yanınızda Artemis ekibinin kalbini, Amerikan halkının ve dünyadaki ortaklarımızın cesur ruhunu ve yeni bir neslin umutlarını ve hayallerini taşıyorsunuz."
Blackwell-Thompson ekledi: "İyi şanslar, tanrı yolunuzu açık etsin, Artemis II. Hadi başlayalım."
Fırlatmadan birkaç saat sonra SLS roketinin üst kademesi, Lockheed Martin yapımı Orion kapsülünden ve itki modülünden başarıyla ayrıldı. Ardından mürettebat erken bir test hedefi üzerinde çalışmaya başladı: Otomatik kontrollerin arızalanması durumuna karşı uzay aracının manevra kabiliyetini göstermek için üst kademenin etrafında manuel yönlendirme yapıldı.
Çarşamba günkü fırlatma, ABD uzay ajansının SLS roketi için on yılı aşkın süredir beklenen büyük bir kilometre taşı oldu. Bu başarı, ana yükleniciler Boeing ve Northrop Grumman'a fırlatma sisteminin insanları güvenle uzaya taşımaya hazır olduğunun uzun zamandır beklenen onayını verdi. NASA, astronotları alçak Dünya yörüngesine göndermek için giderek artan şekilde Elon Musk'ın SpaceX'i gibi daha yeni ve ucuz roketlere yöneliyor.
Artemis II uçuşunun şu ana kadarki başarısı, Trump yönetiminin federal küçültme çabaları kapsamında geçen yıl iş gücünün yaklaşık yüzde 20'sini kaybeden uzay ajansı için olumlu bir gelişme oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşı hakkındaki ulusal konuşmasında fırlatma için şunları söyledi: "Harika. Yoldalar ve Tanrı onları korusun, bunlar cesur insanlar. Tanrı bu dört inanılmaz astronotu korusun."
TARİHİN EN UZAK YOLCULUĞU
Artemis II görevi, dört kişilik mürettebatını uzayda yaklaşık 406.000 kilometre uzağa gönderecek. Bu mesafe, insanların bugüne kadar seyahat ettiği en uzak nokta olacak.
Şu anki en uzak uzay uçuşu rekoru yaklaşık 399.000 kilometre ile 1970'teki Apollo 13 Ay görevinin üç kişilik mürettebatına ait. O görev, bir oksijen tankının patlamasının ardından teknik sorunlarla boğuşmuş ve planlandığı gibi Ay'a inememiştı.
NASA, 2022'de mürettebatsız ilk Artemis görevini gerçekleştirmiş ve Orion uzay aracını Ay'ın çevresinde benzer bir rotada gönderip geri getirmişti.
Artemis II, Orion'u ve SLS roketini daha zorlu bir teste tabi tutacak. SLS programı, fırlatma başına tahmini 2 ila 4 milyar dolarlık maliyetiyle şişen bütçesiyle de biliniyor.
Musk'ın SpaceX'i ve Jeff Bezos'un Blue Origin'i, NASA'nın astronotlarını Ay yüzeyine indirmek için kullanacağı iniş araçlarını geliştirmek için yarışıyor.
Artemis III, ajansın ilk astronotlu Ay inişi olarak planlanmıştı. Ancak yeni NASA Başkanı Jared Isaacman, Şubat ayında iniş öncesine ek bir test görevi ekledi.
