ABD ve Pakistanlı liderler, aylardır süren çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan bir çerçeve anlaşmanın Pazar günü imzalanabileceğine dair güven ifade ederken, Tahran yönetiminin nihai kararın henüz alınmadığını belirtmesi ve sertlik yanlısı grupların muhalefeti nedeniyle belirsizlik devam ediyor.
Başkan Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada anlaşmanın Pazar günü, kendi 80. doğum gününe denk gelen tarihte imzalanmasının planlandığını söyledi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise elektronik imza töreni için hazırlıkların yapıldığını ve önümüzdeki hafta teknik görüşmelerin başlayacağını belirtti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Cumartesi günü yaptığı açıklamada anlaşmanın 'yarın olmayacağını' ancak 'önümüzdeki günlerde' varılabileceğini ifade etti. İran haber ajansı Fars daha sonra Tahran'ın henüz nihai karar vermediğini ve önerinin siyasi, hukuki ve teknik yönlerinin halen incelenmekte olduğunu bildirdi.
Görüşmelere yakın bir kaynak Reuters'a yaptığı açıklamada, Katar'lı müzakerecilerin anlaşmayı sonuçlandırmaya yardımcı olmak üzere Pazar günü Tahran'a gittiğini söyledi.
Trump, çerçeve anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine derhal yeniden açılacağını belirtti. Müzakerelere dahil kaynaklar, ABD'nin deniz ablukasını kaldıracağını, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin ise bir sonraki aşamada yapılacağını ifade etti.
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonlarıyla başlayan çatışma, İran'ın askeri altyapısına ağır hasar verdi. Analistler, çatışmaların İran siyasi sisteminde İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun konumunu daha da güçlendirdiğini belirtiyor.
Müzakere ilerlemesine rağmen askeri gerginlikler sürüyor. ABD ordusu, Cumartesi günü Hürmüz Boğazı açıklarında birden fazla İran insansız hava aracını durdurduğunu açıkladı. İsrail ise 24 saat içinde Lübnan'daki 70'ten fazla Hizbullah bağlantılı hedefe ayrı saldırılar düzenlediğini duyurdu.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Tahran ile diplomatik çabalar devam ederken İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonlarını sınırlaması yönündeki Trump çağrılarına kamuoyu önünde karşı çıktı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, taslak anlaşmanın İran'ın çatışmadan daha güçlü çıktığını gösterdiğini söylerken, metinde değişikliklerin mümkün olduğunu kabul etti.
Cumartesi gecesi İran genelinde düzenlenen mitinglerde sertlik yanlısı protestocular, önerilen anlaşmayı eleştirdi. Meşhed kentindeki göstericilerin, görünüşe göre Arakçi'yi hedef alarak 'Uzlaşmacıya ölüm' ve 'Uzlaşmacı istifa, istifa' sloganları attığı bildirildi.
Müzakerelere yakın kaynaklar tarafından aktarılan taslak şartlara göre, ABD İran'a ait dondurulmuş milyarlarca doları serbest bırakmaya başlayacak ve İran'ın petrol ihracatı üzerindeki kısıtlamaları hafifletecek. Buna karşılık İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açacak.
Çatışmaların sona erdirilmesi ve İran petrolünün yeniden küresel piyasalara dönmesi beklentisi, anlaşma haberlerinin ardından petrol fiyatlarında sert bir düşüşe yol açtı.
Bekayi, dondurulan varlıkların serbest bırakılmasının anlaşmanın temel bir parçasını oluşturduğunu ve Tahran yönetiminin boğazda sağlanan hizmetler için ücret talep etmeyi beklediğini söyledi. ABD'li bir yetkili ise su yolunun yeniden açılmasının temel bir gereklilik olduğunu ve geçiş ücreti olmadan işletilebileceğini belirtti. Yetkili, mayın temizleme operasyonlarının ardından Yedi Grubu üyelerinin de dahil olabileceğini ekledi.
Bekayi ayrıca bölgedeki yabancı askeri üslerin kaldırılması gerektiğini söyledi, ancak ayrıntı vermedi.
Anlaşma, İran'ın nükleer programına ilişkin 60 günlük bir müzakere sürecini öngörüyor. ABD'li bir yetkili, bu sürecin sonunda İran'ın nükleer programının sökülmesini ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun imha edilmesini veya ülke dışına çıkarılmasını hedeflediğini söyledi. Arakçi daha önce İran'ın tercih ettiği seçeneğin malzemeyi seyreltip ülkede tutmak olduğunu belirtmişti.
