Kıbrıslı denizcilik yöneticisi ve Uluslararası Deniz Ticaret Odası (ICS) Genel Sekreteri Thomas Kazakos, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırıların derhal sona ermesi çağrısında bulundu. Kazakos, denizcilerin hiçbir dahilleri olmayan bir çatışmanın bedelini bir kez daha ödediği uyarısını yaptı.
Kazakos'un uyarısı, stratejik su yolunda son yaşanan saldırının ardından geldi. İran yapımı seyir füzeleriyle vurulan iki Birleşik Arap Emirlikleri petrol tankerinde bir Hintli denizci hayatını kaybetti, sekiz kişi yaralandı. Yaralılardan dördünün durumunun ağır olduğu bildirildi.
Abu Dabi devlet petrol şirketi ADNOC'un denizcilik kolu tarafından işletilen çok büyük ham petrol taşıyıcıları Mombasa B ve Al Bahyah, Umman karasularında Boğaz'ın güney hattından geçerken çıkan yangınlar sonucu ciddi hasar aldı. Yangınlar daha sonra kontrol altına alınırken, İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu, uyarıları dikkate almadığını söylediği iki tankeri vurduğunu üstlendi.
Can kaybına tepki gösteren Kazakos, "Denizciler yine kendi hataları olmaksızın tehlikeye atıldı ve ne yazık ki bir denizci daha hayatını kaybetti. Ticari gemilere yönelik bu haksız saldırılar durmalı" dedi.
Olay, Boğaz'da 28 Şubat'ta çatışmaların başlamasından bu yana seyrüsefer koşullarının oldukça değişken olduğu bir dönemde yeni bir tırmanışa işaret etti. Son haftalarda birçok ticari gemi vurulurken, gemi sahiplerinin araçlarına ve mürettebatlarına yönelik riskleri değerlendirmesiyle tanker ve gaz taşıyıcı trafiği keskin bir şekilde düştü.
Kazakos aynı zamanda, su yolundan geçen gemilere ücret, kısıtlama veya yeni geçiş izni şartı getirme girişimlerini de şiddetle reddetti. Bu müdahalesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın Washington'un İran denizciliğine yönelik ablukayı yeniden uygulayacağını ve ABD koruması karşılığında Boğaz'dan geçen yüklerden yüzde 20 ücret alınmasını isteyeceğini duyurmasının ardından geldi.
Kazakos, "Savaş sırasında seyrüsefer özgürlüğü ilkesi bir kenara bırakıldı, bu da küresel ticareti ve kritik enerji tedarik yollarını engelliyor. Boğaz'dan geçen gemilere ücret veya kısıtlama getirilmesi için yasal bir mekanizma yok" ifadelerini kullandı. Bu nedenle tüm ülkeleri, deniz hukukunun temel bir ilkesi olarak tanımladığı bu kuralı desteklemeye çağırdı.
IMO Konseyi de benzer bir tutum alarak, uluslararası hukuk kapsamında Boğaz'dan geçişin ücret ve harçlardan muaf olması gerektiğini yineledi. Konsey ayrıca, bölgedeki devletler tarafından getirilecek herhangi bir düzenlemenin, uluslararası kabul görmüş deniz yollarını kullanan tüm gemiler için ayrımcı olmayan ve engelsiz geçiş hakkını garanti etmesi gerektiğini vurguladı.
Kazakos açıklamasını şu sözlerle tamamladı: "Herkes artık gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan herhangi bir ücret veya başka bir geçiş mekanizması olmaksızın engelsiz geçebilmesinin kalıcı olarak sağlanmasına odaklanmalı."
Su yolu, uluslararası enerji piyasaları için merkezi önemini koruyor. 2024 yılında Boğaz'dan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçti. Bu miktar, küresel petrol sıvıları tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine ve dünya çapındaki deniz yoluyla petrol ticaretinin dörtte birinden fazlasına denk geliyor. Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin de yaklaşık beşte biri, başta Katar'dan olmak üzere Hürmüz'den geçti.
Bu arada IMO'ya göre, Basra Körfezi'nde yüzlerce gemi ve yaklaşık 6 bin denizci mahsur durumda. Bu durum, devam eden istikrarsızlığın insani ve ticari sonuçlarını bir kez daha gözler önüne seriyor.
