Elon Musk'ın SpaceX şirketi, rekor kırabilecek 75 milyar dolarlık bir halka arza yaklaşırken, 2026'da borsaya açılmak isteyen diğer şirketlerin bu devasa halka arzın gölgesinde kalacağına dair endişeler artıyor.
Derinliğiyle bilinen ABD piyasaları kritik bir sınavla karşı karşıya. Reuters'a konuşan altıdan fazla analist ve sektör uzmanı, SpaceX halka arzının yatırımcı talebinin büyük bölümünü absorbe edeceğini ve diğer adayları sıkıştıracağını belirtti.
Halka arza odaklı araştırma ve ETF sağlayıcısı Renaissance Capital'in kıdemli stratejisti Matt Kennedy, "Tarih bize SpaceX gibi bir mega halka arzın piyasadaki oksijeni emebileceğini gösteriyor. Bunu 2012'de Facebook'ta gördük" dedi.
Kennedy sözlerini şöyle sürdürdü: "Halka arzlar büyük bir pazarlama etkinliğidir ve şirketler, SpaceX teklifinin yarattığı gürültünün kendi anlaşmalarının haberlerini bastırmasını istemez. Bu nedenle SpaceX halka arzını çevreleyen haftalarda borsaya açılma faaliyetleri bir miktar durabilir."
Şirketler, uzun süren bir durgunluk döneminin ardından uygun halka arz koşulları için yıllarca kenarda bekledi. Ünlü milyarder CEO'su, sıcak sektörü ve derin cepli destekçileriyle SpaceX gibi bir halka arz, diğerlerinin de harekete geçmesi için gereken ivmeyi sağlayabilirdi.
Ancak halka arzın devasa ölçeği diğerlerini gölgede bırakma tehdidi taşıyor. Wall Street bankaları ve yatırımcılar, dikkatlerinin ve paralarının büyük bölümünü Starlink uydu ağının işletmecisine yönlendiriyor.
Renaissance Capital verilerine göre bu yıl şu ana kadar 35 halka arz fiyatlandı; bu rakam geçen yıla göre yüzde 37,5 düşüş anlamına geliyor. Önümüzdeki aylarda bu durum daha da kötüleşebilir ve 2026'da piyasanın toparlanacağı umutlarını gölgeleyebilir.
Halka arz piyasasına baskı yapan gelişmeler
Analistler ve bankacılar, halka arz piyasasının on yılların en büyük bekleme listesini oluşturduğunu söyledi.
Ancak İran'daki savaş, yükselen petrol fiyatları, özel kredi endişeleri ve yapay zekanın geleneksel yazılım şirketlerini sarsması, hangi anlaşmaların bu dalgalanmayı aşacağını ve hangilerinin geride kalacağını belirlemek için çıtayı yükseltti.
Şimdi bu bozucu etkilerin yanı sıra, halka arza hazırlanan şirketler SpaceX manşetlerinin hakim olduğu bir piyasada ilgi için de yarışmak zorunda.
Varlık yönetimi firması Cerity Partners'ın ortağı Michael Ashley Schulman, bankacıların muhtemelen en büyük müşterilerine SpaceX ile rekabet etmemeyi tavsiye edeceğini, ancak daha küçük halka arzların bundan fayda görebileceğini belirtti.
Schulman şunları söyledi: "Daha küçük halka arzlar, biri iyi giderse diğerleri de iyi gider varsayımıyla halka arzları aynı kefeye koyan perakende yatırımcı coşkusunun etkisinden faydalanabilir."
Sırada daha fazla mega anlaşma var
Bir halka arzın zamanlaması, genellikle şirketin temelleri kadar başarı için kritik önem taşır. Mayıs-Haziran dönemi, büyük teklifleri sonbahara erteleyen yaz durgunluğundan önceki en iyi penceredir.
Bankacılara göre Musk, SpaceX'i Haziran ayında halka arza çıkarmayı hedeflerken, OpenAI ve rakibi Anthropic'in yılın ikinci yarısında borsaya açılmayı planladığı bildiriliyor.
PitchBook analisti Kyle Stanford bir raporunda "Bu mega halka arzların piyasadan çektiği ilgi, geniş çaplı bir halka arz penceresinin açılmasını 2027'ye itebilir" dedi.
Raporda ayrıca SpaceX'in 50 ila 75 milyar dolar, OpenAI ve Anthropic'in ise toplamda 50 milyar dolar daha toplaması halinde, bu rakamın son on yılda ABD girişim sermayesi destekli şirket halka arzlarının toplamına kabaca eşit olacağı belirtildi.
Stanford şöyle yazdı: "Medya ilgisi, bu mega halka arzların absorbe edebileceği tek şey değil. Halka arz aracılık işlemleri, bu şirketlerin toplayabileceği miktarla sınırlandırılacaktır."
'Muskonomi' ve piyasa gerçekleri
Öte yandan bu, keşfedilmemiş bir alan. Daha önce bu büyüklükte bir halka arz denenmedi.
Analistler ve uzmanlar, herhangi bir net emsal veya karşılaştırılabilir halka arzın bulunmamasının yatırımcıları beklentilerini dayandıracak bir referans noktasından yoksun bıraktığını ve piyasanın SpaceX halka arzına nasıl tepki vereceğini öngörmeyi zorlaştırdığını söyledi.
Georgetown McDonough Psaros Finansal Piyasalar ve Politika Merkezi'nden James Angel, "SpaceX büyük olacak, buna şüphe yok" dedi. "X ve Starlink gibi tanınmış markaların kombinasyonu, yapay zekanın büyüsü, uzay hayali ve Musk'ın çekiciliği, yatırım bankacılarının hisseye ilgi çekmekte hiç zorlanmayacağı anlamına geliyor."
Elon Musk, döngüler boyunca yatırımcı talebini çekme konusunda güçlü bir geçmişe sahip ve girişimleri sürekli ilgi odağı oluyor. Analistlerin "Muskonomi" olarak adlandırdığı imparatorluğu, çok az halka arzın eşleşebileceği bir sermaye yoğunlaşması yaratıyor.
Yatırımcı ilgisinin bu yoğunlaşması sadece teorik değil; geçmiş halka arzlarda da yaşandı. Musk'ın elektrikli araç üreticisi Tesla, 2010 halka arzında yaklaşık 1,6 milyar dolar piyasa değeriyle 226 milyon dolar toplamıştı. Şimdi 1,3 trilyon doları aşan değeriyle dünyanın en değerli otomobil üreticisi konumunda.
Ancak analistler, bu geçmiş performansın ve yatırımcı çekiciliğinin bile günümüz halka arz piyasasında yeterli olmayabileceği uyarısında bulundu. Halka arz araştırma firması IPOX'un CEO'su Josef Schuster, "SpaceX'in ABD halka arz piyasasının gerçeklerinden kaçabileceğine inanmıyoruz; çünkü artık alıcıların hakim olduğu bir piyasa var" dedi. "Sıcak sektörlerdeki güçlü halka arz adayları bile anlaşmalarını fiyatlarken esneklik göstermeli ve başarı için fiyatı aşağı çekmek zorunda kalabilir."
Diğer uzmanlar, özellikle birden fazla mega anlaşmanın aynı anda piyasaya çıkması halinde, büyük halka arz dalgasının yatırımcı talebini genel olarak zorlayabileceği uyarısında bulundu.
AJ Bell yatırım direktörü Russ Mould, "Eski bir piyasa deyişi vardır: Boğa piyasaları para bittiğinde sona erer. Halka arzların ve yeni borsaya girenler selinin, ardından ikincil halka arzların satıcıların alıcıları bastırdığı pek çok tarihsel örnek mevcuttur" dedi.
